Wymagania dotyczące własności dźwignic użytych do pracy z koszem.

Najważniejsze wymagania grupy drugiej, dotyczące własności dźwignic, które mogą być użyte do pracy z koszem (rys. 1) są następujące:

minimalny udźwig dźwignicy powinien być co najmniej dwa razy większy od sumy masy kosza i jego dopuszczalnego obciążenia roboczego,
maksymalna prędkość podnoszenia dźwignicy podczas pracy z koszem nie powinna przekraczać 0,5 m/sek.,
układ opuszczania ładunku w dźwignicy powinien posiadać napęd (nie może być grawitacyjny),
w przypadku, gdy kosz będzie opuszczany poniżej poziomu podłoża lub gdy nie jest możliwa stała obserwacja kosza przez operatora dźwignicy, powinna ona być wyposażona
w ograniczniki górnego i dolnego położenia haka,
dźwignica powinna posiadać sterowanie zapewniające łagodne hamowanie ruchów podnoszenia/opuszczania ładunku, nawet w przypadku nagłego ustawienia elementów sterowniczych podnoszeniem/opuszczaniem w pozycję ,,0”,
urządzenia sterownicze muszą wymagać podtrzymania (samopowrotne), muszą być wykonane i umiejscowione tak, aby nie było możliwości ich przypadkowego uruchomienia,
dźwignica winna być obsługiwana ze swojego zwykłego stanowiska sterowniczego,
hak dźwignicy winien być wyposażony w zabezpieczenie przed wypadnięciem zawiesia z jego gardzieli,
w przypadku zaniku zasilania lub awarii układu sterowania powinna być zapewniona możliwość przemieszczenie kosza w takie miejsce, aby umożliwić ludziom opuszczenie go bez ryzyka.

Powyższe oraz inne wymagania zawarte w normie PN-EN 14502-2 na ogół są spełnione przez większość współcześnie produkowanych dźwignic, będących w użyciu w kraju, gdyż są także istotne przy podnoszeniu ładunków.

Kosze na haku dźwignicy – do pracy i rozrywki! Rys. 1. Widok rzeczywisty dźwignicy (żurawia wieżowego) z koszem [1]

Warunki jakie należy spełnić celem uzyskania zgody UDT na eksploatację zestawu kosz-dźwignica.

Dysponując certyfikowanym koszem i właściwą dźwignicą, zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń transportu bliskiego (Dz. U. nr193 poz. 1890 - § 17 ust. 1 i 2), przyszły użytkownik zestawu kosz – dźwignica winien uzyskać zgodę UDT na jego eksploatację. Wiąże się ona z przedłożeniem i uzgodnieniem z urzędem instrukcji eksploatacji zestawu, zawierającej wyszczególnienie wszystkich zastosowanych środków technicznych i organizacyjnych, zapewniających bezpieczeństwo pracy w koszu w określonym jego usytuowaniu, ze szczególnym uwzględnieniem:

wymagań stawianych operatorowi dźwignicy, ludziom pracującym w koszu oraz osobom organizującym i kierującym pracami,
ustanowienia pisemnych procedur, opisujących poszczególne operacje i warunki ich wykonania, zapoznania z nimi wszystkich uczestników operacji i pisemnego potwierdzenia przez nich ich znajomości,
każdorazowej kontroli kosza wraz z wyposażeniem oraz dźwignicy przed każdym użyciem,
wymaganego wyposażenia kosza i ludzi w nim pracujących w środki ochrony i sprzęt ratowniczy,
sposobów zapewnienia wzajemnej komunikacji między operatorem dźwignicy i osobami pracującymi w koszu,
określenia warunków atmosferycznych, w jakich może być używany kosz,
określenia możliwych kolizji i sposobów ich wyeliminowania,
zasad sterowania dźwignicą przez jej operatora,
zasad zachowania się przez pracowników podczas pracy w koszu,
zasad prowadzenia ewakuacji ludzi z kosza w warunkach braku zasilania dźwignicy bądź awarii układu jej sterowania.

Po wykonaniu badań dźwignicy z koszem z wynikiem pozytywnym UDT wydaje decyzję o zgodzie na eksploatację zestawu. Decyzja jest ważna dla konkretnego kosza i konkretnej dźwignicy (z określeniem ich typów i numerów fabrycznych), a każda zmiana kosza lub dźwignicy wymaga ponownych badań i powtórnej decyzji.

Powyższe zasady dotyczą koszy używanych nie tylko w gospodarce, ale również we wszystkich zastosowaniach, np. w działalności rozrywkowej i rekreacyjnej.
Coraz częstszymi atrakcjami miejscowości wczasowych, festynów i wesołych miasteczek są skoki na ,,bungy” wykonywane z kosza zawieszonego na haku żurawia (rys. 1).
Wszystkie opisane powyżej wymagania i procedury mają zastosowanie także do tej zabawy! Może z jedną, niewielką różnicą – zamiast szelek, chroniących przed upadkiem z wysokości, zastosowano tu gumową linę. Lecz – paradoksalnie – stopień bezpieczeństwa użytkowników jest podobny i wysoki!

Rys. 1. Skoki na ,,bungy” z kosza, zawieszonego na haku żurawia, wg [3]