Różne klasyfikacje grup natężenia pracy dźwignic i ich mechanizmów

Klasyfikacja dźwignic ze względu na warunki pracy wymaga od konstruktorom i producentów dźwignic projektowania ustrojów nośnych i mechanizmów pod określone warunki pracy. Użytkownik może na tej podstawie dobrać urządzenie dopasowane do warunków pracy oraz zapewnić bezpieczną eksploatację w całym (określonym dla miejsca i sposobu eksploatacji) okresie użytkowania.

Znaczenie klasyfikacji GNP

Stosowanie klasyfikacji GNP poprawia bezpieczeństwo użytkowania poprzez ograniczenie zagrożeń wynikających ze zmęczenia i starzenia materiałów. Użytkownicy dźwignic produkowanych seryjnie są zobowiązani prawnie do określenia rzeczywistego okresu użytkowania, na bieżąco kontrolowania stopnia wykorzystania resursu i na tej podstawie dokonywania przeglądów, remontów lub wycofania z eksploatacji.

Klasyfikacje GNP

Funkcjonuje kilka znormalizowanych systemów klasyfikacyjnych grup natężenia pracy np.:

· Norma ISO 4301-1 klasyfikująca mechanizmy w GNP M1-M8 oraz całe dźwignice w GNP A1-A8

· Norma EN 13001-1 wprowadzająca klasy Q0-Q5 dla spektrum obciążenia, U0-U9 dla liczby cykli roboczych, D0-09 dla przeciętnych przemieszczeń, P0-P3 dla ruchów pomocniczych, S0-S9 dla historii obciążenia

· Norma FEM 9.755 (Fédération Européenne de la Manutention) wprowadza 8 klas GNP 1Dm, 1Cm, 1Bm, 1Am, 2m, 3m, 4m, 5m tożsama i podawana wymiennie z klasyfikacją GNP w/g IS0 4301

Różnice konstrukcyjne

Różnice konstrukcyjne pomiędzy urządzeniami o takich samych parametrach użytkowych (np. udźwigu) a różnej klasie GNP mogą być duże. Przykładowo zblocze 100t w klasie GNP M7(4m) może ważyć trzykrotnie więcej niż zblocze 100t w klasie GNP M3(1mB).

Grupa natężenia pracy dźwignicy ułatwia dobór konstrukcji do konkretnego charakteru pracy zapewniając odpowiednią trwałość konstrukcji i podzespołów. Natężenie pracy obejmuje nie tylko częstotliwość podnoszenia ładunków. Ważny jest też poziom obciążeń i przewidywany sposób eksploatacji.

Najczęściej stosowane są normy FEM oraz normy ISO. Oba standardy opisują podobny zakres pracy. Różnią się jednak oznaczeniami i sposobem interpretacji intensywności. Normy ISO mają szerszy charakter międzynarodowy i służą do porównań między rynkami. Znajomość obu systemów ułatwia odczyt oznaczeń oraz zmniejsza ryzyko błędnego wyboru suwnicy do zakładu.

Grupy natężenia pracy służą do klasyfikacji ustrojów nośnych dźwignic oraz ich mechanizmów. Przy ich określaniu brane są pod uwagę klasy wykorzystania (od 0 do 9), stany obciążenia (od 1 do 4) konstrukcji nośnej i mechanizmów.

Poniżej w tabelach podano porównanie grup natężenia pracy stosowane na przestrzeni kilkudziesięciu ostatnich lat dla całych dźwignic oraz ich mechanizmów.

Porównanie GNP dla ustrojów nośnych dźwignic

Porównanie GNP dla mechanizmów dźwignic

Przykład - Grupa natężenia pracy suwnicy A5 - charakterystyka i zastosowanie

Grupa natężenia pracy A5 dotyczy suwnicy przeznaczonej do częstej pracy przy średnich i wyższych obciążeniach. Tę klasę wybiera się tam, gdzie cykl pracy powtarza się regularnie przez wiele godzin. Liczy się nie tylko liczba uruchomień. Istotne są także obciążenie robocze i czas działania mechanizmów. Suwnica w tej grupie powinna zachować stabilne parametry przy dużej liczbie operacji. Musi też zapewniać bezpieczne podnoszenie ładunków w środowisku produkcyjnym i magazynowym.

Typowe zastosowanie suwnicy w klasie A5 obejmuje hale produkcyjne, centra logistyczne oraz zakłady obróbki stali. Taki poziom GNP sprawdza się tam, gdzie transport bliski odbywa się regularnie i bez długich przerw. Dobrze odpowiada potrzebom linii technologicznych oraz stref załadunku. W tych miejscach urządzenie pracuje pod stałą presją czasu.

Sam symbol nie daje pełnego obrazu bez analizy warunków użytkowania. Dlatego dobór suwnicy powinien opierać się na tabelach porównawczych i danych eksploatacyjnych. Tylko wtedy oznaczenia FEM i ISO można właściwie przełożyć na wymagania zakładu.

Wpływ grupy natężenia pracy suwnicy na jej eksploatację i żywotność

Eksploatacja suwnicy zależy bezpośrednio od przypisanej grupy pracy. Wyższa intensywność pracy oznacza szybsze zużycie napędów, lin oraz elementów jezdnych. Wraz ze wzrostem obciążeń spada żywotność suwnicy. Rośnie też znaczenie regularnych przeglądów i kontroli stanu technicznego. Z tego powodu grupa natężenia pracy ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i niezawodność urządzenia.

Właściwa konserwacja wspiera trwałość konstrukcji i ogranicza ryzyko awarii. Dobrze dobrana grupa pracy ułatwia planowanie serwisu oraz przewidywanie kosztów utrzymania. Ma też znaczenie przy ocenie opłacalności długoterminowej eksploatacji. Im lepiej dopasowana klasa do warunków pracy, tym łatwiej utrzymać stabilne parametry urządzenia przez okres eksploatacji.

Zużywanie i starzenie dźwignicy i jej mechanizmów

Resurs - to projektowany bezpieczny okres eksploatacji dźwignicy określony liczbą cykli pracy (dla konstrukcji stalowej) oraz liczbą godzin pracy dla mechanizmów w założonym okresie eksploatacji z obciążeniem nominalnym z uwzględnieniem rzeczywistych warunków użytkowania.

Każdy użytkownik który zamierza zakupić nowe lub też używane Urządzenie Transportu Bliskiego jak np. suwnica, wciągnik, wózek widłowy itp., na podstawie zakładanych potrzeb swojego przedsiębiorstwa przed planowanym zakupem powinien umiejętnie dobrać parametry urządzenia tak by spełniało ono wszystkie oczekiwania związane z jego eksploatacją oraz aby koszty tej późniejszej eksploatacji były wymiernie niskie.

W przypadku użytkowanych dźwignic mogą one wymagać wyznaczenia stopnia wyeksploatowania w stosunku do ustalonej przez wytwórcę GNP i ustalenia aktualnego resursu. W takich przypadkach może się okazać konieczne wykonanie przeglądu i wyznaczenia nowego okresu eksploatacji dostosowanego do realnych warunków pracy.