Zawód spawacza - wybór i perspektywy

Spawanie to rodzaj procesu technologicznego, bez którego nie istniałaby dziś praktycznie żadna gałąź przemysłu związana z obróbką metalu bądź tworzeniem konstrukcji metalowych. Umiejętność wykonywania połączeń spawanych oraz doświadczenie w tym zakresie są unikalne, i tym samym poszukiwane na rynku pracy. Zanim jednak zdecydujemy się na start w tym zawodzie, warto zorientować się, jakimi argumentami kierować się przy takim wyborze oraz z czym wiąże się on w praktyce.

Czy spawać każdy może?

Spawanie tylko pozornie wydaje się prostą czynnością, w rzeczywistości wymaga solidnej wiedzy oraz płynącego z praktyki doświadczenia. Dobre opanowanie potrzebnych spawaczowi umiejętności nie jest osiągalne dla każdego. Podstawą perfekcji w tym zawodzie są cechy psychofizyczne kandydata, który powinien cechować się koordynacją wzrokowo-ruchową, zręcznością rąk, ostrością wzroku, uzdolnieniami do wykonywania zadań praktycznych, starannego powtarzania ruchu rąk, dokładnego postrzegania przedmiotów czy też koncentrowania uwagi na jednej czynności przez dłuższy czas. Jedną z najważniejszych cech osobistych kandydata na spawacza są zdolności manualne i sprawność motoryczna rąk, które przekładają się na stopień perfekcji w operowaniu uchwytem spawalniczym, a co za tym idzie – jakość wykonywanych spoin.

Ze względu na bardzo inwazyjne warunki pracy nie jest to zawód dla alergików, astmatyków. Utrudnieniem w zdobyciu kwalifikacji i w wykonywaniu zawodu mogą być wady wzroku, a także schorzenia układu oddechowego czy ruchu (przemieszczanie się, wykonywanie czynności manualnych). Wykluczone są również np. zaburzenia równowagi, które mogą stać się powodem poważnych zagrożeń zarówno dla spawającego, jak i jego otoczenia.

Rys. 1. Próbki spawalnicze wykonane przez początkującego spawacza [1]

Jak zdobyć zawód?

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 27 kwietnia 2000 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w pracach spawalniczych, prace spawalnicze powinny być wykonywane przez osoby posiadające "Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia" albo "Świadectwo egzaminu spawacza" lub "Książkę spawacza", wystawiane w trybie określonym w odrębnych przepisach i Polskich Normach [2].

Można zdobyć oczekiwane kwalifikacje po ukończeniu szkoły zawodowej z profilem spawalniczym – dzisiaj to jednak marzenie. Inną drogą jest ukończenie, po spełnieniu określonych warunków wstępnych, szkolenia sfinalizowanego egzaminem kwalifikacyjnym w ramach kursu spawalniczego zorganizowanego przez uprawnioną jednostkę szkolącą. Kurs spawalniczy trwa z reguły około dwa miesiące i w tym czasie trzeba zaliczyć minimum 28 godzin teorii i 162 godziny zajęć praktycznych. Należy pamiętać o tym, że uprawnienia spawalnicze nie są nabywane dożywotnio, lecz przyznawane na określony czas - po upływie którego należy je przedłużyć. Zazwyczaj jest to okres 2-ch lat. Dodatkowo ich aktualność w trakcie tego okresu powinna być co 6 miesięcy potwierdzana przez nadzór spawalniczy.

Aby móc zawodowo spawać różne materiały, konieczne jest ukończenie szkoleń i zdanie egzaminów sprawdzających umiejętności spawalnicze dla różnych ich gatunków, kształtów (blacha, rura) i grubości ścianki . Zakres wymaganych umiejętności jest szeroki, jednakże czyni on uzyskane uprawnienia szczególnie cennymi.

Niezwykle cenne jest również doświadczenie zawodowe – im jest go więcej, tym lepiej dla spawacza oraz użytkowników jego prac. Spawacz powinien mieć również świadomość, że wykonując swoją pracę ma bezpośredni wpływ na jakość produktów czy konstrukcji, a tym samym ich bezpieczeństwo.

Rys. 2. Spawacz przy pracy [3]

Jak dostać pracę w zawodzie?

Umiejętności posiadane przez spawacza kwalifikują go do wykonywania określonych prac spawalniczych, a w praktyce – do spawania określonych materiałów z użyciem właściwych technologii.

Mimo posiadanych certyfikatów pracodawcy zazwyczaj we własnym zakresie sprawdzają umiejętności kandydata. Najczęściej odbywa się to poprzez tzw. test próbek, w którym spawacz musi samodzielnie przygotować narzędzia i materiały potrzebne do spawania oraz wykonać próbne złącze. Oceniana jest przede wszystkim jakość wykonanej spoiny – jej zgodność ze specyfikacją techniczną.

Cechami, które na równi z posiadanymi umiejętnościami czynią kandydata na stanowisko spawacza cennym w oczach pracodawcy, jest cierpliwość i wytrwałość, a także umiejętność kształtowania w sobie nawyków zachowania bezpieczeństwa własnego i kolegów. To ostatnie jest niezbędne w miejscu pracy, w którym należy bezwzględnie postępować zgodnie z zasadami BHP, jak i poleceniami przełożonych.

Gdzie może pracować spawacz, czyli perspektywy zawodowe

Umiejętności spawalnicze są dziś niezwykle cenne, a dobrych spawaczy szuka się praktycznie ze świecą. Wiedza połączona z doświadczeniem pozwalają znaleźć zatrudnienie nie tylko w Polsce, lecz i za granicą, gdzie polscy fachowcy z tego zakresu są bardzo cenieni. Zatrudnienie znajdują wszędzie tam, gdzie konieczne jest stosowanie technologii trwałego łączenia różnego typu metali, a więc w pracach spawalniczo–ślusarskich, instalacyjno-montażowych, naprawczo-konserwatorskich, w górnictwie, przemyśle metalowym, stoczniach, przedsiębiorstwach produkujących sprzęt wodny, zakładach naprawczych infrastruktury transportowej, zakładach produkcyjnych pojazdów mechanicznych i maszyn przemysłowych, a także w zakładach rzemieślniczych i na budowach.

Możliwości jest wiele – popyt na spawaczy istnieje praktycznie w każdych warunkach gospodarczych – spawacz szybko znajdzie pracę wszędzie, gdzie występuje przetwarzanie metali (a nawet elementów z „plastiku”, bo tacy spawacze również są) – nawet niekoniecznie jako spawacz, ponieważ tu liczy się również jego wiedza. Zawód ten jest w konsekwencji dobrą inwestycją w własną przyszłość.

Dzień powszedni spawacza

Codzienność spawacza to przede wszystkim samodzielna praca na stanowisku w bardzo różnych warunkach – na wielkich halach, w małych warsztatach, a często również na otwartym powietrzu i niekoniecznie na poziomie „ziemi” (praca na wysokościach) oraz przestrzennych pomieszczeniach. Spawacz musi umieć sam organizować i obsługiwać swoje stanowisko, a także właściwie przygotować powierzony mu sprzęt, materiały oraz zadbać o nie.

Podstawowym zadaniem w codziennej praktyce spawacza jest wykonywanie prac spawalniczych wg posiadanej specyfikacji (tzw. instrukcji WPS), przy użyciu określonej technologii spawania czy cięcia metalu.

Istotą jego pracy jest więc wykonanie konstrukcji zgodne z dokumentacją techniczną – i dlatego musi również umieć czytać zarówno ją, jak i wszelkie instrukcje technologiczne czy rysunki konstrukcyjne. Jego zadaniem jest też stosowanie przewidzianych w dokumentacji konkretnych technologii spawania w określonej kolejności. Do niego należy również sprawdzenie efektów swojej pracy. Dla oceny powstałych połączeń, na porządku dziennym, jest więc stosowanie przyrządów kontrolno-pomiarowych – np. suwmiarek, spoinomierzy. Obowiązkiem spawacza jest również regularne zgłaszanie wszelkich niezgodności i awarii – zarówno w dokumentach, jak i sprzęcie czy materiałach.

Rys. 1. Proces spawania [4]

Rys. 2. Spawanie dźwigarów suwnicy [5]

Bezpieczeństwo przede wszystkim

Praca spawacza nie należy do najbezpieczniejszych, jednakże przy zachowaniu wszelkich zasad BHP nie stanowi żadnego zagrożenia i może dać wiele satysfakcji.

Podstawowe zagrożenia w pracy spawalniczej są pochodnymi używanych narzędzi, materiałów i technologii. Rozgrzane elementy, roztopiony metal, ostre krawędzie, ciągły kontakt z energią elektryczną i promieniowaniem ultrafioletowym, stałe narażenie na poparzenia iskrami, zatrucia gazami spawalniczymi czy też kontakt z dużym hałasem sięgającym nawet 81 dB stanowią duże zagrożenie dla osób wykonujących ten zawód. Wszelka nieostrożność może skończyć się różnego typu urazami, również trwałymi, takimi jak uszkodzenia wzroku, słuchu czy choroby płuc. Najtrudniejsze pod tym względem mogą być prace wykonywane poza halami produkcyjnymi, które poza standardowymi zagrożeniami wiążą się np. z przebywaniem w nietypowych miejscach jak w piwnicach, tunelach, na morzu bądź na wysokościach.

Nieodzowną częścią pracy spawacza są więc czynności związane z zachowaniem bezpieczeństwa własnego i innych – należy do nich dbałość i stosowanie odzieży ochronnej, osłon, wentylacji, ścisłe przestrzeganie wszystkich zasad BHP, a nawet – udzielanie pomocy przedlekarskiej osobom tego potrzebującym w sytuacji wypadku przy pracy.

Pracodawca i jego zadania

Zawód spawacza należy do zawodów szczególnie „wymagających” i niebezpiecznych, głównie ze względu na stałą styczność z wysoką temperaturą oraz szkodliwymi substancjami chemicznymi. Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie swoim pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prowadzenie systematycznych szkoleń z tego zakresu. Ciąży na nim pełna odpowiedzialność za przekazanie pracownikom rzetelnych informacji o wszelkich zagrożeniach i działaniach ochronnych na takim stanowisku pracy. Powinien zadbać również o profilaktykę zdrowotną, dostarczając pracownikom środki ochrony indywidualnej – np. odzież i obuwie ochronne . Podstawowym dokumentem obowiązującym w tym przypadku jest Kodeks Pracy i zawarte w nim zasady BHP.

Poza przepisami Kodeksu Pracy oraz BHP, z których pracownik powinien zostać przeszkolony, konieczne jest również zapoznanie go z przepisami wewnętrznymi, które obowiązują na terenie danego zakładu pracy bądź budowy.

Literatura:

[1] https://www.spawacz.pl/info/13/pozycja-uchwytu-i-ukladanie-spoin.html
[2] https://www.pip.gov.pl/html/pl/porady/07666002.htm
[3] Dokumentacja wewnętrzna Przedsiębiorstwa HAK
[4], [5] - Dokumentacja wewnętrzna Przedsiębiorstwa HAK

Podobne publikacje